ES
Hiszpania
Hiszpania jest państwem członkowskim UE, w którym rezydencja podatkowa osób fizycznych opiera się na dwóch alternatywnych kryteriach krajowych: pobycie w Hiszpanii przez ponad 183 dni w roku kalendarzowym albo lokalizacji w Hiszpanii głównego ośrodka lub bazy działalności bądź interesów gospodarczych danej osoby. Może również mieć zastosowanie odrębne, wzruszalne domniemanie dotyczące rodziny. Hiszpańskie zasady liczenia dni są szczególne, ponieważ nieobecności sporadyczne mogą być wliczane do okresu pobytu. Rezydencja imigracyjna pozostaje odrębną procedurą.
Informacyjny przegląd krajowych zasad dotyczących rezydencji podatkowej i pobytu.
Rezydencja podatkowa
Zgodnie z art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Ley 35/2006, LIRPF) osoba fizyczna jest uznawana za rezydenta Hiszpanii, jeżeli spełnia którekolwiek z dwóch głównych kryteriów ustawowych. Kryterium fizycznej obecności i kryterium interesów gospodarczych są alternatywne.
Jeżeli dana osoba jest również uznawana za rezydenta podatkowego innej jurysdykcji, właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania może ustalić rezydencję traktatową za pomocą reguł kolizyjnych.
- Zasada 183 dni: osoba jest uznawana za rezydenta, jeżeli przebywa na terytorium Hiszpanii przez ponad 183 dni w roku kalendarzowym. Pobyt nie musi być ciągły. Przy ustalaniu okresu pobytu uwzględnia się również nieobecności sporadyczne, chyba że dana osoba wykaże rezydencję podatkową w innym państwie. AEAT wskazuje, że zagraniczną rezydencję podatkową zwykle potwierdza certyfikat wydany przez właściwy zagraniczny organ podatkowy. W przypadku jurysdykcji sklasyfikowanej jako niewspółpracująca hiszpańskie organy podatkowe mogą wymagać dowodu, że dana osoba przebywała fizycznie w tym państwie przez co najmniej 183 dni w roku kalendarzowym.
- Główny ośrodek lub baza działalności bądź interesów gospodarczych: osoba może być rezydentem nawet wtedy, gdy nie spełnia testu 183 dni, jeżeli główny ośrodek lub baza jej działalności bądź interesów gospodarczych znajduje się bezpośrednio lub pośrednio w Hiszpanii. Ocena nie ogranicza się do państwa, w którym dana osoba uzyskuje największą część dochodów. Istotne czynniki mogą obejmować źródła dochodów, zatrudnienie lub działalność gospodarczą, lokalizację i charakter majątku ruchomego i nieruchomego, inwestycje oraz miejsce, z którego zarządza się przedsiębiorstwami, inwestycjami lub innymi interesami gospodarczymi. Znaczenie mogą mieć zatem zarówno czynniki ilościowe, jak i jakościowe.
- Domniemanie rodzinne: o ile nie zostanie przedstawiony dowód przeciwny, domniemywa się, że dana osoba ma zwykłe miejsce zamieszkania w Hiszpanii, jeżeli jej małżonek, z którym nie pozostaje w separacji prawnej, oraz pozostające na utrzymaniu małoletnie dzieci zwykle mieszkają w Hiszpanii. Jest to domniemanie wzruszalne, a nie samodzielny, bezwarunkowy test rezydencji.
Liczenie dni pobytu
Zasada 183 dni: próg wynosi ponad 183 dni w roku kalendarzowym, a zatem test fizycznej obecności jest spełniony, gdy łączny pobyt przekroczy 183 dni. Odrębne okresy obecności sumuje się, a dni nie muszą następować po sobie. Wytyczne AEAT, odzwierciedlające orzecznictwo TEAC, rozróżniają dni potwierdzone, dni domniemane i nieobecności sporadyczne.
- Dni potwierdzone oznaczają dni, w których wiarygodne dowody wykazują fizyczną obecność danej osoby w Hiszpanii. Każda część dnia jest liczona jako pełny dzień obecności i nie obowiązuje minimalna liczba godzin. W związku z tym dzień przyjazdu lub wyjazdu jest dniem hiszpańskim, jeżeli dana osoba była fizycznie obecna w Hiszpanii przez część tego dnia. Ten sam dzień kalendarzowy może potencjalnie zostać zaliczony jako dzień obecności w więcej niż jednym państwie. Dowodami mogą być dokumenty podróży, transakcje kartą dokonane osobiście, wizyty lekarskie, opłaty drogowe, umowy i inne wiarygodne dokumenty potwierdzające fizyczną obecność.
- Dni domniemane to dni pomiędzy ustalonymi dniami obecności w Hiszpanii, które można rozsądnie przypisać Hiszpanii, o ile dowody nie wykażą obecności w innym miejscu. TEAC wskazuje, że podejście to należy stosować rozsądnie i nie powinno ono być automatycznie wykorzystywane do przypisywania Hiszpanii długich, niewyjaśnionych okresów.
- Nieobecności sporadyczne mogą być doliczane do okresu obecności na potrzeby ustalenia, czy dana osoba przekroczyła próg 183 dni, chyba że zostanie ustanowiona rezydencja podatkowa w innym państwie. Zagraniczny certyfikat rezydencji podatkowej ma zatem szczególne znaczenie przy ustalaniu, czy nieobecność w Hiszpanii powinna mimo wszystko zostać wliczona do hiszpańskiego okresu rezydencji.
- Test interesów gospodarczych i domniemanie rodzinne: nie obowiązuje minimalny próg liczby dni. Osoba może zatem być hiszpańskim rezydentem podatkowym pomimo pobytu w Hiszpanii przez 183 dni lub krócej, jeżeli spełnia kryterium interesów gospodarczych albo ma zastosowanie domniemanie rodzinne, które nie zostało obalone.
Skutki podatkowe
Hiszpania ustala rezydencję osoby fizycznej w odniesieniu do roku kalendarzowego. Hiszpańscy rezydenci podatkowi zasadniczo podlegają podatkowi dochodowemu od osób fizycznych (IRPF) od dochodów osiąganych na całym świecie, niezależnie od miejsca ich uzyskania, z zastrzeżeniem właściwych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Nierezydenci zasadniczo podlegają podatkowi dochodowemu od nierezydentów (IRNR) od dochodów ze źródeł hiszpańskich.
Hiszpania stosuje również szczególny system dla osób przyjeżdżających do kraju na podstawie art. 93 LIRPF, powszechnie określany jako system Beckhama. Kwalifikujące się osoby, które uzyskują hiszpańską rezydencję podatkową w związku z przeprowadzką do Hiszpanii, mogą wybrać opodatkowanie na zasadach w dużej mierze opartych na systemie podatku dochodowego od nierezydentów, z określonymi modyfikacjami, pozostając jednocześnie podatnikami IRPF. System zasadniczo ma zastosowanie w roku podatkowym, w którym uzyskano hiszpańską rezydencję, oraz przez kolejnych pięć lat podatkowych, z zastrzeżeniem ustawowych warunków kwalifikacji.
Art. 95 bis LIRPF przewiduje również podatek od niezrealizowanych zysków przy wyjeździe w odniesieniu do określonych udziałów lub akcji, gdy kwalifikujący się rezydent długoterminowy Hiszpanii przestaje być rezydentem, z zastrzeżeniem odpowiednich progów dotyczących historii rezydencji, własności i wartości.
Migracja / pobyt w UE
Obywatele UE/EOG i Szwajcarii mogą przebywać w Hiszpanii na podstawie właściwych zasad swobodnego przepływu osób. Osoby zamierzające przebywać w Hiszpanii dłużej niż trzy miesiące zasadniczo muszą zarejestrować się w Centralnym Rejestrze Cudzoziemców i uzyskać odpowiednie zaświadczenie rejestracyjne. Zaświadczenie zawiera numer identyfikacyjny cudzoziemca (NIE).
Obywatele państw trzecich zasadniczo potrzebują odpowiedniej wizy i/lub zezwolenia na pobyt, zależnie od celu i długości pobytu. Hiszpania oferuje również szczególną ścieżkę imigracyjną dla kwalifikujących się międzynarodowych pracowników zdalnych.
Rezydencja imigracyjna i podatkowa to odrębne pojęcia. Hiszpańskie zezwolenie na pobyt, rejestracja pobytu lub numer NIE same w sobie nie ustanawiają hiszpańskiej rezydencji podatkowej. Dla celów krajowej rezydencji podatkowej rozstrzygające pozostają kryteria określone w art. 9 LIRPF.
Materiały referencyjne
- Ustawa 35/2006 z 28 listopada o podatku dochodowym od osób fizycznych (Ley 35/2006, LIRPF), art. 9: ustawowa podstawa zasady ponad 183 dni, nieobecności sporadycznych, kryterium interesów gospodarczych i domniemania rodzinnego. Art. 93 i 95 bis regulują odpowiednio szczególny system dla osób przyjeżdżających do Hiszpanii oraz podatek od niezrealizowanych zysków przy wyjeździe.
- Agencia Tributaria, „Manual práctico de Renta 2025. Parte 1”, sekcja „Residencia habitual en territorio español”: oficjalne wytyczne dotyczące krajowych testów rezydencji oraz pojęć dni potwierdzonych, dni domniemanych i nieobecności sporadycznych.
- Agencia Tributaria, „El TEAC define el concepto ‘días de permanencia’ para determinar la residencia habitual en España”: oficjalne wyjaśnienie ustalania dni fizycznej obecności, w tym traktowania części dni.
- Centralny Trybunał Ekonomiczno-Administracyjny (TEAC), decyzja 00/04045/2020 z 28 marca 2023 r.: orzecznictwo dotyczące dni potwierdzonych, dni domniemanych, nieobecności sporadycznych i dowodów wykorzystywanych do ustalenia fizycznej obecności.
- TEAC, decyzja 00/10390/2022 z 19 lutego 2026 r.: orzecznictwo dotyczące głównego ośrodka lub bazy działalności bądź interesów gospodarczych, w tym znaczenia źródeł dochodów, majątku oraz miejsca zarządzania działalnością i aktywami.
- Agencia Tributaria, „Persona física residente en España”: oficjalne wytyczne dotyczące rezydencji podatkowej osób fizycznych i stosowania roku kalendarzowego przy jej ustalaniu.