Ιρλανδία

Φορολογική κατοικία

Σύμφωνα με το Section 819 του Taxes Consolidation Act 1997 (TCA), όπως έχει τροποποιηθεί, ένα φυσικό πρόσωπο θεωρείται φορολογικός κάτοικος στην Ιρλανδία για ένα φορολογικό έτος εφόσον πληροί οποιοδήποτε από τα δύο προβλεπόμενα από τον νόμο κριτήρια βάσει του αριθμού των ημερών παρουσίας. Το φορολογικό έτος διαρκεί από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου.

• Κριτήριο των 183 ημερών: ένα φυσικό πρόσωπο θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ιρλανδίας εάν βρίσκεται στην Ιρλανδία για 183 ημέρες ή περισσότερες κατά το σχετικό φορολογικό έτος.
• Κριτήριο των 280 ημερών: ένα φυσικό πρόσωπο θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ιρλανδίας εάν βρίσκεται στην Ιρλανδία για τουλάχιστον 280 ημέρες συνολικά κατά το τρέχον και το προηγούμενο φορολογικό έτος και παραμένει στην Ιρλανδία για περισσότερες από 30 ημέρες κατά το τρέχον έτος. Οι ημέρες ενός έτους κατά το οποίο το πρόσωπο παρέμεινε στην Ιρλανδία για 30 ημέρες ή λιγότερο δεν λαμβάνονται υπόψη για τον συγκεκριμένο υπολογισμό.
• Επιλογή φορολογικής κατοικίας: ένα πρόσωπο που διαφορετικά θα θεωρούνταν μη κάτοικος μπορεί να επιλέξει να αντιμετωπίζεται ως φορολογικός κάτοικος, εφόσον αποδείξει στη φορολογική αρχή ότι βρίσκεται στην Ιρλανδία με την πρόθεση και υπό περιστάσεις που θα έχουν ως αποτέλεσμα να καταστεί φορολογικός κάτοικος κατά το επόμενο φορολογικό έτος. Η επιλογή αυτή πρέπει να γνωστοποιηθεί γραπτώς στη φορολογική αρχή.
• Συνήθης κατοικία («ordinary residence»): σύμφωνα με το Section 820, ένα πρόσωπο αποκτά καθεστώς συνήθους κατοικίας από την έναρξη του τέταρτου φορολογικού έτους μετά από τρία διαδοχικά έτη φορολογικής κατοικίας. Μετά την απόκτησή του, το καθεστώς αυτό συνεχίζεται για τρία διαδοχικά έτη μη φορολογικής κατοικίας και παύει να ισχύει από την έναρξη του επόμενου έτους.

Υπολογισμός των ημερών παρουσίας

• Ημέρα παρουσίας: σύμφωνα με το Section 819(4), για το 2009 και τα επόμενα έτη εφαρμόζεται ο κανόνας σύμφωνα με τον οποίο αρκεί η παρουσία στην Ιρλανδία οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της ημέρας. Επομένως, τόσο η ημέρα άφιξης όσο και η ημέρα αναχώρησης υπολογίζονται. Εάν η άφιξη και η αναχώρηση πραγματοποιηθούν την ίδια ημερομηνία, αυτή υπολογίζεται ως μία ημέρα.
• Περίοδοι υπολογισμού: το κριτήριο των 183 ημερών αφορά ένα μόνο ημερολογιακό φορολογικό έτος. Το κριτήριο των 280 ημερών αφορά το τρέχον και το προηγούμενο ημερολογιακό φορολογικό έτος και όχι μια αυθαίρετη κυλιόμενη περίοδο 24 μηνών. Ωστόσο, ένα έτος κατά το οποίο το πρόσωπο παρέμεινε στην Ιρλανδία για 30 ημέρες ή λιγότερο δεν δημιουργεί φορολογική κατοικία βάσει των κριτηρίων των ημερών, ενώ οι ημέρες αυτές εξαιρούνται από το σύνολο των 280 ημερών. Μια έγκυρη επιλογή φορολογικής κατοικίας εξετάζεται χωριστά.
• Περιορισμένες εξαιρέσεις: οι οδηγίες της φορολογικής αρχής εξαιρούν ορισμένες περιπτώσεις διέλευσης (transit), όταν το πρόσωπο παραμένει καθ’ όλη τη διάρκεια στην ελεγχόμενη ζώνη του αεροδρομίου («airside»). Προβλέπεται επίσης ειδική μεταχείριση για αναπόφευκτη παρουσία την ημέρα μετά την προγραμματισμένη αναχώρηση, όταν αυτή οφείλεται αποκλειστικά σε συγκεκριμένες απρόβλεπτες και αναπόφευκτες περιστάσεις. Οι σχετικές προϋποθέσεις πρέπει να ελέγχονται πριν από την εξαίρεση των ημερών αυτών.

Φορολογικές συνέπειες

Οι φορολογικοί κάτοικοι Ιρλανδίας υπόκεινται γενικά σε ιρλανδικό φόρο εισοδήματος επί του παγκόσμιου εισοδήματός τους, με την επιφύλαξη των εφαρμοστέων κανόνων και των σχετικών φορολογικών συμβάσεων.

Για πρόσωπα που δεν έχουν domicile στην Ιρλανδία, ορισμένα εισοδήματα από το εξωτερικό μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να φορολογούνται βάσει της αρχής remittance basis, δηλαδή λαμβάνοντας υπόψη τη μεταφορά ή εισαγωγή των εν λόγω εισοδημάτων στην Ιρλανδία.

Οι μη κάτοικοι εξακολουθούν γενικά να υπόκεινται σε φορολογία για εισοδήματα που προέρχονται από πηγές στην Ιρλανδία. Η συνήθης κατοικία («ordinary residence») μπορεί επίσης να διατηρεί ορισμένες φορολογικές συνέπειες σχετικά με συγκεκριμένα εισοδήματα από το εξωτερικό μετά την παύση της ετήσιας φορολογικής κατοικίας, με την επιφύλαξη των προβλεπόμενων από τον νόμο εξαιρέσεων και των εφαρμοστέων διατάξεων των φορολογικών συμβάσεων.

Εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, κατά το έτος άφιξης στην Ιρλανδία ή αναχώρησης από την Ιρλανδία μπορεί να εφαρμοστεί το καθεστώς επιμερισμού του φορολογικού έτους («split-year treatment»). Το καθεστώς αυτό εφαρμόζεται αποκλειστικά σε εισόδημα από απασχόληση.

Μετανάστευση / Διαμονή στην ΕΕ

Οι πολίτες της ΕΕ/ΕΟΧ και της Ελβετίας μπορούν να διαμένουν στην Ιρλανδία σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες και τις προϋποθέσεις διαμονής.

Οι Βρετανοί πολίτες επωφελούνται από την Common Travel Area (Κοινή Ζώνη Ταξιδιών) και, κατά κανόνα, δεν χρειάζονται άδεια μετανάστευσης για να διαμένουν στην Ιρλανδία.

Οι υπήκοοι τρίτων χωρών, κατά κανόνα, χρειάζονται την κατάλληλη άδεια για παραμονή μεγαλύτερης διάρκειας.

Η άδεια μετανάστευσης ή το καθεστώς διαμονής δεν καθορίζει από μόνο του τη φορολογική κατοικία στην Ιρλανδία.

Κύριες νομικές αναφορές

• Taxes Consolidation Act 1997, Section 819, όπως έχει τροποποιηθεί: κριτήρια φορολογικής κατοικίας, επιλογή φορολογικής κατοικίας και κανόνες υπολογισμού των ημερών. Το Section 15 του Finance (No. 2) Act 2008 εισήγαγε, από το 2009, τον κανόνα της παρουσίας οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Taxes Consolidation Act 1997, Sections 820 και 821: συνήθης κατοικία («ordinary residence») και συνεχιζόμενες φορολογικές συνέπειες.
• Taxes Consolidation Act 1997, Section 822, και οδηγίες της Revenue: καθεστώς επιμερισμού του φορολογικού έτους («split-year treatment») για εισόδημα από απασχόληση.
• Irish Revenue: οδηγίες σχετικά με τη φορολογική κατοικία, τη συνήθη κατοικία και το domicile· Tax and Duty Manual Part 34-00-01· Notes for Guidance, Part 34, έκδοση σχετικά με το Finance Act 2025.
• Irish Immigration Service Delivery: κανόνες διαμονής για πολίτες της ΕΕ/ΕΟΧ/Ελβετίας και καθεστώς Common Travel Area.