Ρουμανία

Φορολογική κατοικία

Κατά το άρθρο 7(28) του φορολογικού κώδικα (νόμος αριθ. 227/2015, όπως τροποποιήθηκε), πρόσωπο αντιμετωπίζεται ως φορολογικός κάτοικος Ρουμανίας αν πληρούται τουλάχιστον ένα από τα νόμιμα κριτήρια κατοικίας.

• Κατοικία: πρόσωπο με κατοικία στη Ρουμανία αντιμετωπίζεται ως φορολογικός κάτοικος στο εσωτερικό δίκαιο. Η κατοικία είναι νομικό καθεστώς και δεν καθορίζεται από τον αριθμό ημερών στη Ρουμανία. Διακρίνεται από τη μόνιμη εστία και το κέντρο ζωτικών συμφερόντων.
• Κέντρο ζωτικών συμφερόντων: πρόσωπο αντιμετωπίζεται ως κάτοικος όταν το κέντρο ζωτικών συμφερόντων βρίσκεται στη Ρουμανία. Πρόκειται για πραγματική εκτίμηση του τόπου όπου οι προσωπικές και οικονομικές σχέσεις είναι στενότερες. Κανένας παράγοντας δεν είναι κατ’ ανάγκη αποφασιστικός· οι συνθήκες εκτιμώνται συνολικά. Σχετικοί παράγοντες μπορεί να είναι η οικογένεια, η μόνιμη εστία, η εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα, οι πηγές εισοδήματος, η περιουσία και οι τραπεζικοί λογαριασμοί.
• Κριτήριο των 183 ημερών: πρόσωπο αντιμετωπίζεται ως κάτοικος αν είναι παρόν στη Ρουμανία περισσότερες από 183 ημέρες συνολικά, σε μία ή περισσότερες περιόδους, σε οποιαδήποτε περίοδο 12 συνεχόμενων μηνών που λήγει στο οικείο ημερολογιακό έτος.
• Υπηρεσία του ρουμανικού κράτους στο εξωτερικό: Ρουμάνος πολίτης που εργάζεται στο εξωτερικό ως υπάλληλος ή εργαζόμενος του ρουμανικού κράτους αντιμετωπίζεται ως κάτοικος.

Υπολογισμός ημερών

• Κατοικία: το κριτήριο δεν υπόκειται σε όριο ημερών.
• Κέντρο ζωτικών συμφερόντων: κανένα σταθερό όριο ημερών.
• Κριτήριο των 183 ημερών: το όριο είναι περισσότερες από 183 ημέρες συνολικά σε οποιαδήποτε περίοδο 12 συνεχόμενων μηνών που λήγει στο οικείο ημερολογιακό έτος. Όλες οι περίοδοι φυσικής παρουσίας αθροίζονται. Κατευθύνσεις της ANAF αναφέρουν ότι η ημέρα άφιξης, αναχώρησης και τα κλάσματα ημέρας μετράν.
• Υπηρεσία του ρουμανικού κράτους στο εξωτερικό: το κριτήριο δεν βασίζεται σε ελάχιστο ημερών στη Ρουμανία.

Φορολογικές συνέπειες

Το ρουμανικό φορολογικό έτος είναι το ημερολογιακό έτος. Οι φορολογικοί κάτοικοι φορολογούνται κατ’ αρχήν για παγκόσμιο εισόδημα· οι μη κάτοικοι, για εισόδημα ρουμανικής πηγής.

Για πρόσωπο που καθίσταται κάτοικος βάσει του κέντρου ζωτικών συμφερόντων, η παγκόσμια φορολόγηση ισχύει από την πρώτη ημέρα κατά την οποία δηλώνει ότι το κέντρο βρίσκεται στη Ρουμανία. Για πρόσωπο που καθίσταται κάτοικος βάσει του κριτηρίου των 183 ημερών, η παγκόσμια φορολόγηση ισχύει από την πρώτη ημέρα άφιξης στη Ρουμανία, με επιφύλαξη συμβάσεων.

Ειδικοί κανόνες ισχύουν όταν φορολογικός κάτοικος Ρουμανίας με κατοικία στη Ρουμανία μεταβάλλει τη φορολογική κατοικία:

• Αναχώρηση προς χώρα με σύμβαση: όταν το πρόσωπο αποδεικνύει μεταβολή φορολογικής κατοικίας προς κράτος με το οποίο η Ρουμανία έχει σύμβαση, η πλήρης ρουμανική υποχρέωση συνεχίζεται έως την ημερομηνία της μεταβολής, με επιφύλαξη της σύμβασης. Το πρόσωπο πρέπει να προσκομίσει αποδεικτικό της φορολογικής κατοικίας στο νέο κράτος, όπως πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας.
• Αναχώρηση προς χώρα χωρίς σύμβαση: όταν το πρόσωπο αποδεικνύει μεταβολή προς κράτος χωρίς σύμβαση με τη Ρουμανία, η πλήρης ρουμανική υποχρέωση συνεχίζεται το ημερολογιακό έτος της μεταβολής και τα τρία επόμενα ημερολογιακά έτη.

Ερωτηματολόγιο φορολογικής κατοικίας

Η Ρουμανία προβλέπει ειδική διοικητική διαδικασία για τον καθορισμό ή την επιβεβαίωση της φορολογικής κατοικίας προσώπου, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες και έντυπα.

• Ερωτηματολόγιο άφιξης: πρόσωπο που φθάνει στη Ρουμανία και παραμένει περισσότερες από 183 ημέρες συνολικά σε οποιαδήποτε περίοδο 12 συνεχόμενων μηνών που λήγει στο οικείο ημερολογιακό έτος πρέπει να υποβάλει το ερωτηματολόγιο εντός 30 ημερών από τη συμπλήρωση του ορίου των 183 ημερών.
• Ερωτηματολόγιο αναχώρησης: φορολογικός κάτοικος Ρουμανίας που εγκαταλείπει τη Ρουμανία για περίοδο ή περιόδους που υπερβαίνουν τις 183 ημέρες συνολικά σε οποιαδήποτε περίοδο 12 συνεχόμενων μηνών πρέπει να υποβάλει το ερωτηματολόγιο αναχώρησης 30 ημέρες πριν από την αναχώρηση. Η ίδια υποχρέωση ισχύει για μη κάτοικο που είχε προηγουμένως υποχρέωση υποβολής του ερωτηματολογίου άφιξης.
• Συνοδευτικά στοιχεία: το ερωτηματολόγιο και τα δικαιολογητικά καλύπτουν θέματα όπως την κατοικία και τη μόνιμη εστία στη Ρουμανία και στο εξωτερικό, την οικογενειακή κατάσταση, την απασχόληση, τις πηγές εισοδήματος, τους τραπεζικούς λογαριασμούς, την περιουσία, την κοινωνική και υγειονομική ασφάλιση και, κατά περίπτωση, την αλλοδαπή φορολογική κατοικία.
• Εξέταση ANAF: μετά την υποβολή, η αρμόδια φορολογική αρχή εξετάζει τα οικεία κριτήρια κατοικίας και, κατά περίπτωση, τη σύμβαση. Η ANAF εκδίδει στη συνέχεια γνωστοποίηση για το αν το πρόσωπο έχει πλήρη φορολογική υποχρέωση στη Ρουμανία ή αντιμετωπίζεται ως μη κάτοικος.
• Μη υποβολή: η μη υποβολή του ερωτηματολογίου εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας αποτελεί διοικητική παράβαση και μπορεί να επιφέρει πρόστιμο 50 έως 100 RON.

Διαμονή / ΕΕ

Η μεταναστευτική τεκμηρίωση δεν καθορίζει από μόνη της τη ρουμανική φορολογική κατοικία.

• Πολίτες ΕΕ/ΕΟΧ και Ελβετοί: μπορούν να διαμένουν στη Ρουμανία βάσει της ελεύθερης κυκλοφορίας και να λάβουν το οικείο έγγραφο εγγραφής.
• Υπήκοοι τρίτων χωρών: χρειάζονται συνήθως θεώρηση μακράς διαμονής και άδεια διαμονής για διαμονές πέραν της εφαρμοστέας σύντομης διαμονής.

Πηγές αναφοράς

• Ρουμανικός φορολογικός κώδικας (νόμος αριθ. 227/2015), άρθρο 7(28)
• Ρουμανικός φορολογικός κώδικας, άρθρο 59(2), (2¹) και (3)
• Οδηγός ANAF για τον καθορισμό της φορολογικής κατοικίας φυσικών προσώπων (2025)
• Ρουμανικό πλαίσιο διαμονής / διαμονή στην ΕΕ